Konut ve İşyeri Kira Artış Oranı Hesaplama: TÜFE 12 Aylık Ortalaması ve Tahliye Taahhütnamesi Geçerliliği

Mevzuat Kapsamı ve Yasal Artış Sınırı Kira sözleşmesinin yenilenme dönemlerinde uygulanacak artış oranı, tarafların anlaşmasına bağlı olmakla birlikte, kanun koyucu tarafından bir "Tavan Sınır" (Üst Limit) getirilmiştir.

• Konutlar İçin: Geçici 25% sınırı uygulamasının sona ermesiyle birlikte, artış oranı tekrar TÜFE'nin "On İki Aylık Ortalaması" oranına endekslenmiştir.

• İşyerleri İçin: Sözleşmede aksine bir hüküm (Dövizle kira vb.) yoksa, artış oranı doğrudan TÜFE "On İki Aylık Ortalaması"nı geçemez. TÜİK tarafından açıklanan "Yıllık Enflasyon" veya "Aylık Enflasyon" oranları kira artışında baz alınmaz; esas olan "Ortalamalar" verisidir.

Örnek Kira Artış Hesaplama Tablosu (TÜFE Oranına Göre) Aşağıdaki tablo, TÜİK tarafından açıklanan farklı 12 aylık ortalama oranlarına göre, mevcut kira bedelinin yasal olarak ne kadar artırılabileceğini göstermektedir.
 

(Not: Tablodaki oranlar örnektir. Kesin hesaplama, sözleşme yenileme ayında TÜİK tarafından ilan edilen o aya ait "On İki Aylık Ortalamalar" sütunundaki oran üzerinden yapılır.)

Adım Adım Kira Artış Oranı Hesaplama Listesi Kira sözleşmesi yenilenecek olan mülk sahibi veya kiracının izlemesi gereken resmi hesaplama adımları şöyledir:

1. Veri Temini: tuik.gov.tr adresinden ilgili ayın (Sözleşme yenileme ayı) Enflasyon Bülteni açılır.

2. Oran Tespiti: Tablolar arasından "Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)" ana başlığı bulunur. Bu başlık altındaki "On İki Aylık Ortalamalara Göre Değişim" oranı not edilir. (Yıllık değişim oranı kullanılmamalıdır).

3. Formül Uygulama: Mevcut Kira Bedeli x (Tespit Edilen Oran / 100) formülü uygulanır.

4. Sonuç: Çıkan rakam, mevcut kiraya eklenerek yeni kira dönemi boyunca ödenecek aylık tutar belirlenir.

Tahliye Taahhütnamesinin Geçerlilik Şartları Türk Borçlar Kanunu'nun 352. maddesi gereği, kiracının kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlendiği belgeye "Tahliye Taahhütnamesi" denir. Bu belgenin hukuken geçerli sayılabilmesi ve icra takibine konu edilebilmesi için şu şartları taşıması zorunludur:

1. Yazılı Şekil Şartı: Taahhütname mutlaka yazılı olmalıdır (Noter huzurunda yapılması ispat kolaylığı sağlar ancak adi yazılı şekil de geçerlidir).

2. Tarih Unsuru (Kritik Şart): Taahhütnamenin düzenlenme (imza) tarihi, kira sözleşmesinin imza tarihinden sonraki bir tarih olmalıdır.

   • Önemli: Kira sözleşmesiyle aynı gün veya sözleşmeden önce imzalanan taahhütnameler, Yargıtay içtihatları gereği "Kira baskısı altında imzalandığı" gerekçesiyle geçersiz sayılabilir.

3. Tahliye Tarihi: Kiracının evi boşaltacağı tarih (Gün/Ay/Yıl) belgede açıkça belirtilmelidir.

4. İrade Beyanı: İmza, kiracının (veya yetkili temsilcisinin) hür iradesine dayanmalıdır.

Hukuki Süreç ve Arabuluculuk Şartı Kira bedeli tespiti veya tahliye süreçlerinde anlaşmazlık yaşanması durumunda, 01.09.2023 tarihi itibarıyla dava açmadan önce "Zorunlu Arabuluculuk" müessesesine başvurmak yasal bir zorunluluktur. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa, Sulh Hukuk Mahkemelerinde dava açılabilir. Tahliye taahhütnamesine dayalı işlemlerde ise taahhüt edilen tarihten itibaren 1 ay içinde İcra Dairesi'ne başvurarak tahliye veya dava süreci başlatılmalıdır.